Co rozporządzenie EUDR i FSC oznacza dla Twojego magazynu?

Unijne rozporządzenie w sprawie produktów wolnych od wylesiania (EUDR) to aktualnie jedna z najważniejszych zmian, która na nowo zdefiniuje przepływ towarów oraz logistykę.

Dla producentów i dystrybutorów, zwłaszcza tych obsługujących surowce takie jak kawa, kakao, olej palmowy, soja, bydło, kauczuk czy drewno, EUDR to nie tylko nowe przepisy. To rewolucja w logistyce wewnętrznej. Wymagania regulacyjne przenoszą się wprost na operacje magazynowe, zmuszając do ewolucji z miejsca operacji przepływu fizycznego w strategiczny punkt kontroli zgodności.  To oznacza, że każda towar i partia  towarów objętych rozporządzeniem będzie musiała przejść kontrolę nie tylko jakościową i ilościową, ale również pod kątem EUDR.

Czym jest EUDR i kiedy należy działać?

EUDR (EU Deforestation Regulation) zakazuje wprowadzania na rynek UE lub eksportu z UE produktów, które przyczyniły się do wylesiania lub degradacji lasów po dacie granicznej, tj. 31 grudnia 2020 roku.

Regulacja dotyczy nie tylko surowców (np. soi, drewna, bydła, oleju palmowego), ale i produktów pochodnych, takich jak skóra, węgiel drzewny czy papier. Oznacza to, że nawet jeśli Państwa firma jest producentem mebli lub operatorem logistycznym w branży chemicznej, to jeśli używa np. kauczuku lub składników zawierających olej palmowy, podlega tym rygorom.

Co istotne, rozporządzenie wprowadza również określenie ról w łańcuchu dostaw:

Operator – podmiot wprowadzający po raz pierwszy dany towar na rynek UE, na którym spoczywa pełna odpowiedzialność za analizę i udowodnienie zgodności z przepisami.

Handlowiec – ogniwo w łańcuch dostaw (np. hurtownia, dystrybutor). Musi być w stanie wskazać, od którego operatora pochodzi  dany towar. Musi także być w stanie przedstawić dowód jego legalności.

EUDR – terminy wejścia w życie.

Wprowadzenie EUDR zostało rozłożone w czasie, co ma ogromne znaczenie strategiczne:

• Duże podmioty (Operatorzy): obowiązek stosowania wchodzi w życie 30 grudnia 2025 r.
• Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP): obowiązek stosowania wchodzi w życie 30 czerwca 2026 r.

Wyzwania dla logistyki a EUDR obejmują trzy główne obszary:

• Pełna identyfikowalność (traceability). Największą zmianą jest wymóg zebrania współrzędnych geolokalizacyjnych wszystkich działek, z których pochodzi dany surowiec. Miejsce pozyskania nie oznacza kraju czy regionu, ale konkretnego, zidentyfikowanego geograficznie obszaru.
• Zarządzanie lawiną nowych danych. Do każdej partii towaru trzeba będzie podać dowody na legalność produkcji w kraju pochodzenia, daty zbiorów, dane dostawców, a przede wszystkim – unikalny numer referencyjny Oświadczenia Należytej Staranności (ang. Due Diligence Statement), DDS.
• Weryfikacja i ryzyko. Odpowiedzialność dowodowa spoczywa na importerze, który musi przeprowadzić analizę czy wszystkie wymogi są spełnione. W praktyce oznacza to wymóg weryfikacji partnerów i ciągły monitoring. Z perspektywy logistyki, ryzyko to nie tylko problemy operacyjne (opóźnienia, uszkodzenia) ale także ryzyko regulacyjne, gdzie największe zagrożenie stanowi luka w danych. Brak audytowalnego dowodu zgodności może prowadzić do natychmiastowej konfiskaty oraz nałożenia kar finansowych, które mogą sięgnąć 4% rocznego obrotu UE.

Technologiczny fundament EUDR – Geolokalizacja i DDS

Kluczowym elementem zgodności jest System Należytej Staranności (Due Diligence System, DDS). Aby wykonać należytą staranność, firma musi:

1. Zebrać informacje o łańcuchu dostaw.
2. Ocenić ryzyko (czy produkt pochodzi z obszaru wylesionego po 2020 r.).
3. Zastosować środki łagodzące (wyeliminować ryzyko), jeśli jest zbyt wysokie.

Zanim towar trafi do magazynu i na rynek, musi być złożona prawna Deklaracja Należytej Staranności (DDS) za pośrednictwem centralnego systemu online Komisji Europejskiej. Po zatwierdzeniu deklaracji, firma otrzymuje unikalny Numer Referencyjny DDS. Ten numer to cyfrowy identyfikator zgodności. Jeśli towar, który trafia do Państwa magazynu (lub go opuszcza), jest objęty EUDR i nie posiada powiązanego, zatwierdzonego numeru referencyjnego DDS, nie może legalnie funkcjonować w łańcuchu dostaw UE.

Kluczowe wymagania certyfikacji FSC

Certyfikacja FSC (Forest Stewardship Council) opiera się na zestawie rygorystycznych wymagań mających na celu promowanie odpowiedzialnej gospodarki leśnej i przejrzystości w łańcuchu dostaw. Wśród wymogów możemy wskazać

• System kontroli pochodzenia produktu (CoC).Organizacja musi utrzymywać nieprzerwany łańcuch kontroli pochodzenia od certyfikowanego lasu aż do gotowego wyrobu. W praktyce oznacza to zdolność do śledzenia każdego produktu oraz konieczność pozyskiwania surowca od certyfikowanych dostawców lub ubiegania się o własną certyfikację CoC.

• Pochodzenie surowca. Wymagane jest, aby produkty pochodziły z lasów zarządzanych w sposób odpowiedzialny i zgodny z międzynarodowymi standardami FSC, przestrzegając zasad zrównoważonego rozwoju.
• Minimalna zawartość certyfikowanego materiału „System Procentowy”. Produkty oznaczone w ramach „systemu procentowego” muszą zawierać co najmniej 70% materiałów z certyfikatem FSC lub materiałów z odzysku.
• Prawa pracownicze. Standardy FSC kładą nacisk na przestrzeganie praw pracowniczych, zgodnie z podstawowymi Konwencjami Międzynarodowej Organizacji Pracy.
• Stosowanie znaków FSC. Prawidłowe używanie logo i znaków towarowych FSC na produktach, opakowaniach i dokumentacji jest zastrzeżone wyłącznie dla posiadaczy ważnego certyfikatu, co zapewnia wiarygodność oznaczeń.
• Zgodność z przepisami. Firma musi działać w pełnej zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, a w przypadku eksportu na rynki UE, także spełniać wymogi rozporządzenia EUDR (European Union Deforestation Regulation).

WMS – nowe wymagania techniczne

Aby sprostać EUDR, system WMS oprócz funkcji narzędzia do optymalizacji procesów, musi stać się także centrum zarządzania ryzykiem regulacyjnym dając możliwość:

• Zarządzania danymi o towarze umożliwiając elastyczne definiowanie i przechowywanie dodatkowych atrybutów każdej partii towaru. Obejmuje to kluczowe dane, jak numer referencyjny DDS, status weryfikacji, a nawet linki do dokumentacji. System aktywnie rejestruje wszystkie operacje i śledzi historię każdej jednostki logistycznej, zapewniając pełną widoczność w łańcuchu dostaw, co jest niezbędne do udokumentowania należytej staranności (EUDR).
• Kontroli na wejściu – proces przyjęcia towaru jest kluczowym punktem kontrolnym. System WMS może wymusić wprowadzenie numeru DDS przez operatora. W przypadku braku lub nieprawidłowości, WMS zablokuje przyjęcie towaru, eliminując ryzyko wprowadzenia do obrotu niezgodnego produktu.
• Pełnej identyfikalności w całym procesie logistycznym.

WMS, który oferuje te funkcjonalności, stanie się niezbędnym filarem dla firm dając pewność, że ich towary przejdą przez cyfrową bramę EUDR i fizyczny audyt w magazynie.